İcra iflas Kanununun ipotekli alacakta alacaklının gaip bulunması veya borcu almaktan imtinaı başlıklı 153. Maddesi şu şekildedir:
Madde 153 – İpotekle temin edilmiş ve vadesi gelmiş bir alacağın borçlusu icra dairesine müracaatla alacaklısının gaip ve yerleşim yerinin meçhul bulunduğunu veya borcu almaktan ve ipoteği çözmekten imtina ettiğini beyan ederse icra dairesi, on beş gün içinde daireye gelerek parayı almasını ve ipoteği çözmesini alacaklıya usulüne göre tebliğ eder. Alacaklı bu müddet içinde gelmediği veya gelipte kanunen makbul bir sebep beyan etmeksizin parayı almaktan ve ipoteği çözmekten imtina eylediği takdirde borçlu borcunu icra dairesine tamamiyle yatırırsa icra mahkemesi verilen paranın alacaklı namına hıfzına ve ipotek kaydının terkinine karar verir. Bu karar tapu dairesine tebliğ edilerek ipotekli taşınmazın sicilline geçirilir.
Vadesi gelmeyen borcun ipotek senedi mucibince işlemiş ve işleyecek bütün faizleri birlikte tediyesini deruhde eden borçlu hakkında da yukarı ki hüküm cereyan eder.”
Öncelikle yıllardır devam eden bir ipoteğin bu denli uzun sürmesinin nedeni taşınmaz rehininin alacağı güvence altına alındığında alacağın zamanaşımına uğraması riskinden kurtarmasıdır. Böylece alacak tahsil edilene dek uzun süreler taşınmaz üzerinde ipotekler kalmaktadır.
Bu ipoteklerin kalkmasını düzenleyen icra iflas kanunu 153. Maddenin uygulaması şu şekildedir:
İlk önce alacaklı gaip, yerleşim yeri meçhul veya ipoteği çözmekten imtina etmelidir. Bu durumda ipotek borçlusu icra dairesine başvurup ipoteğin kaldırılmasını istemelidir. İpoteğin kaldırılması isterken ipoteğin teminat bedelini icra dairesine icra borçlusu yatırmalıdır. Bu işlemler yapıldıktan sonra icra dairesi alacaklıya 15 gün içinde daireye gelerek parayı almalı ve ipoteği çözdürmelisin diye tebligat çıkartır. Eğer ipotek alacaklısı bu süre içerisinde parayı almaz veya ipoteği çözdürmezse o zaman dosya alacaklısının talebine dahi gerek olmadan icra dairesi dosyayı icra mahkemesine gönderir ve icra mahkemesi ipoteğin fekkine karar verebilmektedir. Verilen karar tapu dairesine tebliğ edilerek ipotekli taşınmazın sicilline geçirilir.
Eğer dosyada yatırılması gereken ipotek bedeli hususunda bir ihtilaf varsa veya eski ipotek teminat bedeline ipotek alacaklısı itiraz etmişse bu durumda icra mahkemesi ipoteğin fekkine karar verilemez.
Son olarak ipotek alacaklısı ölmüşse bu halde alacaklının tüm mirasçılarına yukarı paragrafta belirtilen muhtıra tebliğ edilmeden ipotek fekki yapılamaz.
